Veilig op pad in tijden van corona

Hét advies van de overheid: vier vakantie in eigen land (en met je gezonde verstand). Waar kan dat beter dan in Zuid-Limburg, het beroemde stukje ‘buitenland’ binnen de landsgrenzen?

Ga veilig op pad in Zuid-Limburg.

Oerboeren in de prehistorie

Vernuftige boeren

Zevenduizend jaar geleden vond in Limburg voor het eerst in Europa een revolutie plaats: nomaden veranderden in boeren. De bandkeramiekers, vernuftige prehistorische boeren, kozen de vruchtbare Maasvallei tussen Beek en Maastricht om zich in boerderijen te vestigen. De plotselinge verdwijning van de bandkeramiekers is nog altijd een mysterie.

Het mysterie van de bandkeramieker

Rond 5250 voor Christus ontdekten de bandkeramiekers de vruchtbare regio tussen het huidige Maastricht en Sittard als hun nieuwe, ideale woonplaats. Hier bouwden ze hun agrarische nederzettingen. Zo’n vierhonderd jaar lang woonden de bandkeramiekers in Zuid-Limburg. Dankzij de vruchtbare landbouwgrond en het warme en vochtige weer groeien hun gewassen hier goed. Ze verbouwden oeroude graansoorten, zoals tarwe, emmer en eenkoorn. Ook hielden ze schapen, runderen, varkens en geiten. Door de groei van de bevolking kwamen er steeds meer nederzettingen.

Wat opgravingen ons vertellen

In de omgeving van Elsloo zijn veel opgravingen gedaan uit de tijd van de bandkeramiekers. Uniek in Nederland is de opgraving van een groot grafveld met wel 113 prehistorische graven. Dit grafveld vertelt ons dat de bandkeramiekers een religieus karakter hadden, want de overledenen werden gecremeerd of begraven met grafgiften. Vrouwen kregen vaak aardewerk of een maalsteen mee, terwijl mannen begraven werden met hun dissel, pijlpunten of vuurstenen mesjes.

Na 4900 voor Christus ontbreken deze sporen plotseling. Ook bij opvolgende culturen vinden we ze niet terug. Tot op de dag van vandaag is het een mysterie wat er is gebeurd met de Zuid-Limburgse bandkeramiekers.

Ervaar prehistorisch Zuid-Limburg!

Prehistorische vuursteenwinning

In 1881 ontdekte de Belgische archeoloog Marcel de Puydt de prehistorische vuursteenmijn in Rijckholt. De mijn in de oostelijke dalwand aan de Maas was vermoedelijk de belangrijkste winplaats van vuursteen in Zuid-Limburg. De vuursteen komt voor in banken in de kalksteen van Lanaye en werd sinds 4000 voor Christus in het neolithicum gedolven. De delvers gebruikten het om er gebruiksvoorwerpen voor de jacht en de vlees- en akkerbewerking van te maken.

Vuursteenmijnen toen en nu

In heel Zuid-Limburg vond vuursteenwinning plaats in ongeveer tweeduizend mijnschachten. Waarschijnlijk heeft de vroegere mijnbouw daar in totaal zo'n twintig ton vuursteen opgeleverd, genoeg voor miljoenen gebruiksvoorwerpen. Uit archeologisch onderzoek blijkt dat deze voorwerpen tot op honderden kilometers afstand in Duitsland en Frankrijk zijn verhandeld en gebruikt. Vuursteenwinning vindt tegenwoordig plaats in twee groeven nabij Maastricht: de groeve van de ENCI en groeve 't Rooth. Na de winning van het vuursteen wordt het vermalen tot verschillende grofheidsfracties. De Nederlandse vuursteenproductie bedraagt ongeveer tweeduizend ton per jaar.

Op zoek naar Vuursteenmijn

Verborgen in het Savelsbos liggen de unieke, prehistorische vuursteenmijnen. Zo’n zesduizend jaar geleden groeven mensen hier naar vuursteen om er vervolgens gebruiksvoorwerpen en pijlpunten van te maken.

Prehistorische schattenjacht!

Ontdek de prehistorische schatten van Zuid-Limburg te voet of per fiets. Het zal onderweg vanzelf duidelijk worden waarom de overboeren kozen voor deze vruchtbare regio. Wie weet vind je onderweg zelf nog een schat!

⟶ Vlog van Jenneke

Op pad langs geologische schatten

De heuvels van Zuid-Limburg bieden niet alleen de mooiste, maar ook de interessantste bezienswaardigheden op je wandelroute. Samen met Rick loopt Jenneke door het Elzetterbos en het Vijlerbos, door een landschap van wel driehonderd miljoen jaar! Ze gaan op avontuur tussen de bronnen op het pad, de vuursteenafzetting en aaneengeklinken sterrenstenen.

Lees verder

Nog meer prehistorie!

In de bron van Europa

Al duizenden jaren staat Zuid-Limburg en de haar omringende omgeving aan de bron én kern van het verhaal van dit werelddeel. Grote verhalen of kleine gebeurtenissen, millennia of decennia geleden. Beleef onze geschiedenis en verhalen nu zelf via onze VR film Zuid-Limburg.

Meer over de geschiedenis van deze regio